Zarządzanie wiedzą w szkole – wstęp

Zapewnienie powszechnie dostępnej edukacji na najwyższym światowym poziomie jest w chwili obecnej pilnym wyzwaniem dla naszego kraju. Nie posiadamy złóż gazu takich jak kraje Arabskie czy Rosja, dlatego jesteśmy zmuszeni polegać na zasobach ludzkich w naszych wysiłkach zmierzających do modernizacji Polski. Jesteśmy krajem o ogromnych aspiracjach, który potrzebuje nie tylko wykształconych liderów, ale także wykształconych realizatorów zadań, które ci liderzy wyznaczą. Kondycja oświaty determinuje rozwój społeczny i ekonomiczny państwa. Ludzie oświaty zapisali piękne karty w historii Polski, dając świadectwo patriotyzmu, często za cenę własnego życia.   Polska szkoła przeszła bardzo wiele zmian. Potrzebne są jednak dalsze działania, aby stała się szkołą dobrą. Jest to we wspólnym interesie rodziców, nauczycieli i uczniów, a wreszcie całego polskiego społeczeństwa.

Wiedza jest obecnie uznawana za jedyny zasób strategiczny, który może dać sukces cywilizacyjny. Silne państwa pozbawione strategii rozwoju prędzej czy później są skazane na zdeklasowanie (przykład Portugalii, która kiedyś była największym mocarstwem zachodu) lub wchłonięcie przez sąsiadów (I Rzeczpospolita, Królestwo Czeskie). Modernizacja kraju bez modernizacji myślenia jest niemożliwa. Nowoczesnego myślenia uczyć mogą przedszkola i szkoły. Muszą jednak być właściwie zarządzane.

Dlaczego więc polskie szkoły powinny systematycznie zarządzać wiedzą? Ponieważ:

1. Wiedza jest zasobem, który zdecyduje o sukcesie Polski na arenie międzynarodowej w XXI wieku:
zarządzanie wiedzą -> modernizacja Polski -> sukces cywilizacyjny w XXI wieku

2. Szkoły są dziś „praźródłami” współtworzącymi zasoby dla rozwoju społeczno gospodarczego takimi, jakimi były kopalnie węgla i huty w wieku XIX i pierwszej połowie XX wieku:
oświata -> szkolnictwo wyższe -> badania naukowe -> przewaga konkurencyjna w gospodarce opartej na wiedzy

3. Dobre zarządzanie szkoła oznacza dobre zarządzanie wiedzą w oświacie:
dobrze zarządzana szkoła = szkoła zarządzająca wiedzą -> dobra jakość nauczania

Struktura książki

Struktura książki została tak zaprojektowana, aby jej lektura nie była monotonna. W książce zawarto wiedzę zarówno deskryptywną (opis rzeczywistości) jak i wiedzę preskryptywną (jak postępować?).

W tekście książki czytelnik znajdzie:

1. Zawarte w ramce definicje najważniejszych terminów.
2. Schematy, które pozwolą na systematyzację opisywanych w książce zagadnień. Schematy mogą być wykorzystane do planowania pracy dyrektora szkoły.
3. Dygresje odnoszące się do omawianego zagadnienia.
4. Kwestionariusze, które są narzędziami diagnostycznymi pomocnymi w codziennej pracy menedżera oświaty. Mają służyć refleksji i pomagać menedżerom oświaty szkół i wizytatorom we wdrażaniu zasad zarządzania wiedza w polskiej oświacie.

Książa została podzielona na pięć rozdziałów.

W rozdziale pierwszym pt.: „Zarządzanie wiedzą wkracza do szkoły” czytelnik dowie się m.in. czym jest zarządzanie wiedzą? Skąd pojawiła się zainteresowanie zarządzaniem wiedzą? Jakie rozwiązania wypracowane w innych organizacjach można wykorzystać w oświacie? Dlaczego polskie szkoły powinny opierać swoje działanie na wiedzy?

W rozdziale drugim pt.: „Wiedza zasobem szkoły” czytelnik dowie się m.in.: Czym jest wiedza? Jaką wiedzą zarządzamy w oświacie? Czym różni się wiedza od informacji? Na czym polega coaching? Co to jest innowacyjność w oświacie? Na czym polega kreatywność? Jakie cechy charakteryzują twórczych nauczycieli?

W rozdziale trzecim pt.: „Dyrektor szkoły opartej na wiedzy” czytelnik dowie się m.in. na czym polega różnica pomiędzy wiedzą a mądrością? Dlaczego inteligencja nie wystarcza do skutecznego działania? Co to jest „marka osobista”? Jak dyrektor szkoły może poprawić swój wizerunek?

W rozdziale czwartym pt.: „Kultura organizacyjna i uczenie się zespołowe” czytelnik dowie się m.in. jakie rodzaje kultur organizacyjnych można wyróżnić w polskich szkołach? Jak lepiej organizować nauczanie w zespole? Co to jest blog nauczycielski i webcasting?

W rozdziale piątym, podsumowującym omawiane w książce zagadnienia, zatytułowanym: „Strategie zarządzania wiedzą w szkole” czytelnik dowie się m.in. jak tworzyć strategię zarządzania wiedzą? Jak opracować założenia strategii? Na czym polega kodyfikacja wiedzy? Na czym polega ochrona wiedzy? Na czym polega wdrażanie strategii?

Prawa autorskie

Ksiązka jest chroniona prawami autorskimi. Dotyczą one nie tylko kopiowania fragmentów tekstu, ale także bardziej subtelnych aspektów korzystania z własności intelektualne takich jak (nie) podawanie źródeł cytowania, wykorzystywanie narzędzi bez podania źródła, korzystanie z tłumaczeń autorskich itp.

Podziękowania

Powstanie tej książki byłoby niemal niemożliwe gdyby nie wytrwała i systematyczna współpraca Pani Jolanty, Kubackiej-Mróz w trakcie pracy nad poszczególnymi rozdziałami tej książki a także w ramach projektu „Akademia Zarządzania w Oświacie” w czasie, którego powstało wiele pomysłów opisanych w tej książce.

Konsultacje z Panią Ewą Kędracka były źródłem cennych inspiracji dla stworzenie ogólnego obrazu tego, czym powinna być zarządzanie wiedzą w oświacie.

Dziękuję Panu Witoldowi Kołodziejczykowi za pomoc w nawiązaniu cennych dla treści tej książki kontaktów z praktykami zarządzania w oświacie oraz w koordynacji ostatnich etapów przygotowania książki do druku